علائم و درمان سندرم پیریفورمیس|بهترین دکتر سندرم پیریفورمیس

آخرین به‌روزرسانی در مارس 2, 2026 توسط گروه پزشکی ویستان

سندرم پیریفورمیس باعث درد یا بی‌حسی در ناحیه باسن، لگن یا بالای پا می‌شود. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که عضله پیریفورمیس به عصب سیاتیک فشار وارد کند. این عارضه ممکن است بر اثر آسیب‌دیدگی، التهاب، گرفتگی عضلانی یا بافت اسکار (جای زخم) در عضله پیریفورمیس ایجاد شود. بیشتر موارد این سندرم با استراحت و درمان‌های ساده در عرض چند روز تا چند هفته برطرف می‌شوند.

Piriformis syndrome is a rare disorder of the nerves and muscles. When you have it, your piriformis muscle–a flat, band-like muscle located in your butt near the .top of your hip joint–presses on the sciatic nerve

سندرم پیریفورمیس یک اختلال نادر در عصب‌ها و عضلات است. زمانی که به این بیماری دچار می‌شوید، عضله پیریفورمیس شما—که عضله‌ای صاف و نوار مانند است و در ناحیه باسن و نزدیک بالای مفصل لگن قرار دارد—روی عصب سیاتیک فشار وارد می‌کند.

به نقل از سایت: http://www.webmd.com

سندروم پیریفورمیس چیست؟

سندرم پیریفورمیس زمانی اتفاق می‌افتد که عضله پیریفورمیس به عصب سیاتیک فشار وارد کند و باعث التهاب شود. این مشکل می‌تواند درد یا بی‌حسی در ناحیه باسن و پشت پا ایجاد کند. این حالت ممکن است در یک سمت بدن یا هر دو سمت رخ دهد.

عضله پیریفورمیس عضله‌ای صاف و باریک است که از قسمت پایین ستون فقرات شما شروع شده و از طریق باسن تا بالای ران‌ها ادامه دارد. این عضله در هر دو طرف بدن قرار دارد و در تقریباً هر حرکت بخش پایینی بدن نقش دارد.

عصب سیاتیک معمولاً از زیر عضله پیریفورمیس عبور می‌کند. این عصب از نخاع شما شروع شده، از باسن‌ها عبور می‌کند، پشت هر پا را طی کرده و تا کف پاها ادامه دارد. عصب سیاتیک بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین عصب بدن شماست.

علت سندروم پیریفورمیس

سندرم پیریفورمیس زمانی رخ می‌دهد که عضله پیریفورمیس به عصب سیاتیک که از زیر آن عبور می‌کند فشار وارد کند.
هر چیزی که باعث شود عضله پیریفورمیس به عصب سیاتیک فشار بیاورد، می‌تواند موجب بروز این سندرم شود.

شایع‌ترین علت‌های تین سندروم عبارتند از:

• التهاب (ورم) در عضله پیریفورمیس یا بافت‌های اطراف آن
• گرفتگی عضلانی
• ایجاد بافت اسکار (جای زخم) در عضله

این مشکلات ممکن است به دلایل زیر ایجاد شوند:

• بالا رفتن از پله‌ها، راه رفتن یا دویدن بدون داشتن عضلات پیریفورمیس قوی
• آسیب دیدگی لگن، باسن یا پا، مانند سقوط یا تصادف رانندگی
• داشتن عضلات سفت به دلیل کمبود فعالیت بدنی
• بلند کردن جسم به شکل نادرست و آسیب به عضله پیریفورمیس
• گرم نکردن بدن قبل از فعالیت ورزشی یا کشش نامناسب پس از آن
• ورزش بیش از حد یا انجام حرکات تکراری، مانند دویدن‌های طولانی
• نشستن طولانی مدت (برای مثال، افرادی که در محل کار زیاد می‌نشینند)

اما گاهی اوقات، آناتومی غیرطبیعی باعث سندرم پیریفورمیس می‌شود که به آن سندرم پیریفورمیس اولیه می‌گویند. مثلاً ممکن است یک فرد با عصب سیاتیکی به دنیا بیاید که مسیر غیرطبیعی در بدن دارد، یا عضله پیریفورمیس یا عصب سیاتیک او شکل غیرعادی داشته باشد.

علائم سندروم پیریفورمیس چیست؟

علائم سندرم پیریفورمیس معمولا در ناحیه باسن، لگن یا بالای پا بروز می‌کند. افراد اغلب این احساسات را به صورت زیر توصیف می‌کنند:

• درد مبهم و مداوم
• احساس سوزش
• بی‌حسی
• درد
• سوزن‌سوزن شدن
• تیرکشیدن

این علائم ممکن است در هنگام انجام برخی فعالیت‌ها بدتر شوند، مانند:

• نشستن طولانی مدت
• راه رفتن یا دویدن
• بالا رفتن از پله‌ها

آناتومی عضله پیریفورمیس

عضله پیریفورمیس عضله‌ای کوچک، صاف و مثلثی شکل است که در عمق ناحیه لگن و باسن قرار گرفته و از پایین ستون فقرات شروع شده و تا بالای استخوان ران امتداد دارد. این عضله نقش مهمی در چرخش لگن و گردش خارجی ساق پا ایفا می‌کند. موقعیت این عضله به گونه‌ای است که عصب سیاتیک به طور مستقیم و عمودی درست زیر آن عبور می‌کند.

تشخیص سندرم پیریفورمیس

تشخیص سندرم پیریفورمیس می‌تواند دشوار باشد و اغلب نیاز به رد سایر علل دارد.

پزشک یا متخصص مراقبت‌های بهداشتی معمولاً اقدامات زیر را انجام می‌دهد:

• پرسیدن درباره علائم شما و عادات فعالیتی‌تان
• بررسی سابقه پزشکی، از جمله هر گونه آسیب‌دیدگی
• انجام معاینات فیزیکی مانند کشش، چرخش، فشار و حرکت دادن لگن، باسن و پا برای تشخیص محل درد و نواحی بدون درد

هیچ آزمایش خاص و قطعی برای تشخیص سندرم پیریفورمیس وجود ندارد، اما پزشک ممکن است برای شناسایی مشکلات دیگر که می‌توانند باعث بروز علائم مشابه شوند، آزمایش‌هایی را درخواست کند. این آزمایش‌ها شامل موارد زیر هستند:

• سونوگرافی
• سی‌تی اسکن
• ام‌آر‌آی (MRI)
• الکترومیوگرافی (EMG)

معاینه فیزیکی

در معاینه فیزیکی، مفصل ران و پاها به دقت بررسی می‌شوند تا معلوم شود که آیا حرکات خاصی منجر به افزایش درد در ناحیه کمر یا اندام‌های تحتانی (درد مشابه سیاتیک) می‌شود یا خیر. معمولاً با حرکت دادن لگن، درد دوباره ظاهر می‌شود. این روند معاینه به پزشک کمک می‌کند تا سایر دلایل احتمالی درد را شناسایی یا رد کند.

تاریخچه پزشکی

تاریخچه پزشکی بیمار شامل بررسی دقیق و کامل علائم است؛ از جمله اینکه چه وضعیت‌ها یا فعالیت‌هایی باعث بهبود یا تشدید این علائم می‌شوند، مدت زمان بروز آنها چقدر است، آیا به‌صورت تدریجی یا پس از یک حادثه ناگهانی ظاهر شده‌اند و تا کنون چه روش‌های درمانی اعمال شده است. همچنین در این بررسی، سابقه بیماری‌های خانوادگی مانند آرتریت نیز مدنظر قرار می‌گیرد تا هرگونه عامل ژنتیکی احتمالی شناسایی شود.

تست های تشخیصی

تصویربرداری با اشعه ایکس و سایر روش‌های مشابه نمی‌توانند به‌طور مستقیم نشان دهند که آیا عصب سیاتیک توسط عضله پیریفورمیس تحت فشار یا تحریک قرار گرفته است یا خیر. با این حال، این آزمایش‌ها مانند اشعه ایکس و ام‌آر‌آی معمولاً برای کنار گذاشتن سایر بیماری‌هایی که علائمی شبیه به سندرم پیریفورمیس ایجاد می‌کنند، کاربرد دارند.

یکی از روش‌های تشخیصی دقیق‌تر، تست FAIIR است که به تأیید تشخیص اولیه کمک می‌کند. در این آزمایش، مفصل ران در حالت خم شده، به سمت داخل چرخانده و به سمت بدن نزدیک می‌شود تا عضله پیریفورمیس کشیده شده و عصب سیاتیک تحت فشار قرار گیرد. در این تست، تأخیر در انتقال سیگنال‌های عصبی عصب سیاتیک ناشی از فشار عضله پیریفورمیس اندازه‌گیری می‌شود. همچنین، تزریق ماده بی‌حسی به عضله می‌تواند به تشخیص اینکه آیا این عضله منبع اصلی علائم است یا خیر کمک کند.

درمان سندروم پیریفورمیس

درمان سندرم پیریفورمیس ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• چند روز استراحت
• تمرینات خانگی برای کشش یا تقویت عضله پیریفورمیس
• داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی  (NSAIDs)
• ماساژ به عنوان درمان مکمل
• داروهایی که عضلات را شل می‌کنند
• فیزیوتراپی مخصوص سندرم پیریفورمیس که بر کشش و تقویت عضله پیریفورمیس تمرکز دارد
• تزریق کورتون
• تزریق سم بوتولینوم (بوتاکس)

معمولاً جراحی برای درمان سندرم پیریفورمیس توصیه نمی‌شود مگر اینکه تمام روش‌های درمانی دیگر بی‌نتیجه باشد. جراحی ممکن است شامل برداشتن بافت اسکار یا سایر منابع فشار روی عصب باشد.

کشش عضله پیریفورمیس

کشش عضله پیریفورمیس نقش مهمی در کاهش درد و افزایش انعطاف‌پذیری حرکتی بیمار دارد. روش‌های متعددی برای کشش این عضله وجود دارد که دو نمونه ساده از آنها عبارت‌اند از:

1. به پشت دراز بکشید، هر دو پا را صاف روی زمین قرار دهید و زانوها را خم کنید. سپس زانوی راست را به سمت سینه بالا بیاورید، با دست چپ زانو را بگیرید و به سمت شانه چپ بکشید. این حالت کشش را حفظ کنید و سپس برای سمت دیگر نیز همین مراحل را تکرار کنید.
2. به پشت بخوابید، پاها را صاف روی زمین بگذارید و زانوها را خم کنید. مچ پای راست را روی زانوی سمت چپ قرار دهید، سپس ران چپ را به سمت قفسه سینه بکشید و کشش را نگه دارید. همین حرکت را برای طرف مقابل نیز انجام دهید.

هر کشش برای شروع باید حداقل ۵ ثانیه حفظ شود و به تدریج به ۳۰ ثانیه برسد. بهتر است این تمرین‌ها روزانه سه بار انجام شوند. برای دریافت راهنمایی دقیق‌تر درباره نحوه انجام حرکات و تعداد تکرار مناسب با شرایط خود، حتماً با فیزیوتراپیست مشورت کنید.

تشخیص تمایز بین سندرم پیریفورمیس با دیسک کمر

تشخیص تمایز بین سندرم پیریفورمیس و دیسک کمر اهمیت زیادی دارد:

• در این سندروم، درد معمولا از ناحیه ساکروایلیاک و باسن شروع می‌شود، در حالی که در دیسک کمر، درد ابتدا از ناحیه کمر آغاز می‌شود.
• برخلاف فتق دیسک، در سندرم پیریفورمیس سرفه کردن یا عطسه کردن تأثیری در تشدید درد ندارد.
• مشکلات ادراری و اختلالات دفع گاهی با دیسک کمر همراه است، اما این علائم در سندرم پیریفورمیس دیده نمی‌شود و درد بیشتر با نشستن طولانی‌مدت بروز می‌کند.
• دیسک کمر معمولاً با استفاده از ام‌آر‌آی قابل تشخیص است، اما سندرم پیریفورمیس در تصویربرداری ام‌آر‌آی قابل مشاهده نیست.

تفاوت بین سندرم پیریفورمیس و سیاتیک چیست؟

اگرچه این دو مشکل گاهی با هم مرتبط هستند و هر دو عصب سیاتیک را تحت تأثیر قرار می‌دهند، اما متفاوت‌اند.

موضوع	سندرم پیریفورمیس	سیاتیک
تعریف	فشار عضله پیریفورمیس بر بخشی از عصب سیاتیک در ناحیه باسن	ناشی از فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی که عصب سیاتیک را تحت تأثیر قرار می‌دهد
علت	فشار مستقیم عضله پیریفورمیس روی عصب سیاتیک	مشکلاتی مانند فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی
محل درد	محدود به ناحیه خاصی در باسن	معمولاً از پایین کمر شروع شده و به باسن و پا کشیده می‌شود
شباهت‌ها	هر دو عصب سیاتیک را تحت تأثیر قرار می‌دهند	هر دو عصب سیاتیک را تحت تأثیر قرار می‌دهند
تفاوت‌ها	درد محدودتر و در ناحیه خاص‌تر است	درد گسترده‌تر و شامل پایین کمر نیز می‌شود

فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی می‌توانند باعث بروز سیاتیک شوند. علائم سیاتیک معمولاً روی پایین کمر تاثیر می‌گذارند و ممکن است به سمت باسن و پا کشیده شوند.

اما سندرم پیریفورمیس تنها شامل فشار عضله پیریفورمیس بر بخشی از عصب سیاتیک در ناحیه باسن است. این درد ممکن است شباهت زیادی به سیاتیک داشته باشد اما محدودتر و در ناحیه خاص‌تری احساس می‌شود.

بیشتر بخوانید: بهترین قرص برای درد گردن

چگونه می‌توانم از سندرم پیریفورمیس پیشگیری کنم؟

برای پیشگیری از سندرم پیریفورمیس، به‌خصوص جلوگیری از بازگشت مجدد آن، می‌توانید برخی از راهکارهای زیر را در نظر بگیرید:

به‌طور منظم ورزش کنید تا عضلاتتان سالم بمانند.

• به حفظ وضعیت صحیح بدن توجه ویژه داشته باشید، به‌خصوص هنگام نشستن، رانندگی یا ایستادن.
• هنگام بلند کردن اجسام، زانوهایتان را خم کنید و به حالت اسکوات بنشینید، کمرتان را صاف نگه دارید. اشیاء را نزدیک بدن نگه دارید و هنگام بلند کردن نچرخید.
• قبل از فعالیت بدنی بدن را گرم کنید و بعد از آن کشش انجام دهید.
• اگر مجبورید مدت طولانی بنشینید، به‌طور مرتب استراحت کنید، بلند شوید، راه بروید یا کشش انجام دهید.

زندگی با سندرم پیریفورمیس

چطور با سندرم پیریفورمیس از خودم مراقبت کنم؟ اگر از این بیماری رنج می‌برید، برخی تغییرات می‌تواند به کنترل علائم کمک کند:

• از انجام فعالیت‌هایی که باعث تحریک سندرم می‌شوند خودداری کنید. مثلاً اگر دوچرخه‌سواری علائم را تشدید می‌کند، حداقل چند روز روش دیگری برای ورزش کردن انتخاب کنید.
• ماساژ عمیق در ناحیه باسن و لگن انجام دهید.
• به‌طور مرتب از جای خود بلند شوید، بایستید، راه بروید و کشش انجام دهید. این موضوع برای کسانی که به‌خاطر کار زیاد می‌نشینند، مانند رانندگان حرفه‌ای یا کارمندان دفتر، بسیار مهم است.
• داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) را طبق دستور مصرف کنید تا التهاب کاهش یابد.
• بسته‌های سرد یا گرما را امتحان کنید و ببینید کدام برای شما بهتر است. استفاده از یخ چند بار در روز به مدت ۱۵ دقیقه می‌تواند ورم را کم کند. گرما (مثل کیسه آب گرم) می‌تواند عضلات سفت را شل کند.
• عضله پیریفورمیس و عضلات اطراف آن را بکشید. مثلاً به پشت دراز بکشید و یک زانو را به سمت سینه بکشید. این حالت را ۵ تا ۳۰ ثانیه نگه دارید و سپس پای دیگر را انجام دهید. مثال دیگر: بایستید، از ناحیه لگن خم شوید و اجازه دهید سر و دست‌هایتان به سمت زمین آویزان شود. این حالت کشش پشت پاها و باسن را فراهم می‌کند.

بهترین دکتر برای درمان سندرم پیریفورمیس در تهران

بهترین دکترها برای تشخیص و درمان سندرم پیریفورمیس معمولاً متخصصان طب فیزیکی و توان‌بخشی هستند که در زمینه مشکلات ستون فقرات تخصص دارند. در این زمینه، دکتر شهربانو کاظمی و دکتر فهیمه تفتی به عنوان متخصصان طب فیزیکی و ستون فقرات در کلینیک ویستان شناخته شده‌اند و می‌توانند کمک موثری در درمان این بیماری ارائه دهند.

اگر درد مزمن یا شدید دارید، مراجعه به این متخصصان می‌تواند شروع خوبی برای دریافت تشخیص دقیق و درمان مناسب باشد. همچنین فیزیوتراپی تحت نظر این متخصصان به کاهش علائم و بهبود عملکرد کمک می‌کند.

برای دریافت مشاوره یا نوبت‌دهی به متخصصان طب فیزیکی و توان‌بخشی در کلینیک ویستان، می‌توانید از راه‌های زیر استفاده کنید:(

📞 شماره تماس مرکزی:
02128423424

📍 آدرس شعبه غرب تهران:
اتوبان اشرفی اصفهانی – بلوار مرزداران – بعد از خیابان رضایی‌نژاد و بهار – پلاک ۱۸۴ – ساختمان ایمان – طبقه همکف شرقی (پشت داروخانه دکتر ختمی) 02191090775

📍 آدرس شعبه شمال تهران:
سعادت‌آباد – ضلع شمال غربی چهارراه سرو (تقاطع پاکنژاد و سرو) – پلاک ۱۹ – جنب پلیس +۱۰ – طبقه بالای داروخانه دکتر داشبلاغی

📱 واتساپ:
09123968270

🌐 شبکه‌های اجتماعی:

• اینستاگرام: @vistanclinic

جمع‌بندی

سندرم پیریفورمیس ممکن است شایع‌ترین علت درد کمر به سبک سیاتیک باشد که تا به حال نشنیده‌اید؛ یا ممکن است نادر باشد، واقعا کسی به طور قطعی نمی‌داند. اگر درد مداوم و بی‌دلیل در ناحیه باسن دارید که به پاهایتان منتشر می‌شود، بهتر است کیف پول‌تان را در جیب پشت شلوارتان نگذارید، کمتر بنشینید و به پزشک مراجعه کنید. ممکن است مشکل دیسک یا بیماری شایع دیگری در کمر داشته باشید؛ اما احتمال دارد تین سندروم را داشته باشید و تشخیص زودهنگام آن می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.

سوالات متداول

1. سندرم پیریفورمیس چیست و چه علائمی دارد؟
   سندرم پیریفورمیس زمانی رخ می‌دهد که عضله پیریفورمیس، واقع در ناحیه باسن، روی عصب سیاتیک فشار وارد کند. این موضوع باعث درد، بی‌حسی، سوزش یا تیرکشیدن در ناحیه باسن، لگن و بالای پا می‌شود. علائم معمولاً با نشستن طولانی، راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها تشدید می‌شوند.
2. علت بروز سندرم پیریفورمیس چیست؟
   پاسخ: فشار روی عصب سیاتیک توسط عضله پیریفورمیس می‌تواند به دلایل مختلفی مانند التهاب، گرفتگی عضلانی، بافت اسکار، آسیب‌های ناشی از تصادف یا سقوط، ضعف عضلانی، یا انجام نادرست حرکات ورزشی ایجاد شود. همچنین گاهی آناتومی غیرطبیعی این عضله یا عصب سیاتیک باعث بروز این مشکل می‌شود.
3. چگونه سندرم پیریفورمیس تشخیص داده می‌شود؟
   تشخیص سندرم پیریفورمیس با بررسی علائم بیمار، معاینه فیزیکی و رد سایر بیماری‌های مشابه انجام می‌شود. آزمایش‌هایی مانند MRI یا سونوگرافی به طور مستقیم این سندرم را نشان نمی‌دهند اما برای حذف مشکلات دیگر به کار می‌روند. تست‌های تخصصی مانند تست FAIIR و تزریق بی‌حسی می‌توانند به تأیید تشخیص کمک کنند.
4. بهترین روش‌های درمان سندرم پیریفورمیس کدامند؟
   درمان شامل استراحت، تمرینات کششی و تقویتی عضله پیریفورمیس، داروهای ضد التهاب، فیزیوتراپی، ماساژ، تزریق کورتون یا بوتاکس است. جراحی تنها در مواردی که درمان‌های دیگر مؤثر نباشند، توصیه می‌شود.
5. بهترین پزشکان برای درمان سندرم پیریفورمیس در تهران چه کسانی هستند؟
   بهترین متخصصان طب فیزیکی و توان‌بخشی که در زمینه ستون فقرات و درمان سندرم پیریفورمیس تجربه دارند، دکتر شهربانو کاظمی و دکتر فهیمه تفتی هستند. این پزشکان در کلینیک ویستان خدمات درمانی تخصصی ارائه می‌دهند و می‌توانید برای مشاوره و نوبت با شماره 02191090775 تماس بگیرید.