درمان نوروپاتی دیابتی| 5 روش‌های درمان و مراقبت‌های تخصصی

آخرین به‌روزرسانی در مارس 31, 2026 توسط راضیه فراهانی

نوروپاتی دیابتی یکی از عوارض شایع دیابت است که به اعصاب بدن آسیب می‌زند و می‌تواند باعث درد، بی‌حسی و ضعف شود. طب فیزیکی و توان‌بخشی، به عنوان روشی غیرتهاجمی و موثر، با استفاده از تکنیک‌هایی مانند لیزر درمانی، طب سوزنی و تمرینات فیزیوتراپی، به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک می‌کند. کلینیک ویستان، با بهره‌گیری از تیم متخصص و تجهیزات پیشرفته، یکی از مراکز معتبر در تهران است که خدمات تخصصی درمان نوروپاتی دیابتی با رویکرد طب فیزیکی را ارائه می‌دهد.

Diabetic neuropathy is a type of nerve damage that can happen with diabetes. Blood sugar, also called glucose, becomes high because of diabetes. Over time, high blood sugar can injure nerves throughout the body. Diabetic neuropathy most often damages nerves in the legs and feet.

نوروپاتی دیابتی نوعی آسیب عصبی است که ممکن است در افراد مبتلا به دیابت رخ دهد. قند خون که به آن گلوکز هم گفته می‌شود، در دیابت بالا می‌رود. با گذشت زمان، قند خون بالا می‌تواند به اعصاب سراسر بدن آسیب برساند. نورپاتی دیابتی معمولاً بیشتر به اعصاب پا و ساق‌ پا آسیب می‌زند.

به نقل از سایت: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-neuropathy/symptoms-causes/syc-20371580

نوروپاتی دیابتی چیست؟

نوروپاتی دیابتی زمانی رخ می‌دهد که دیابت به اعصاب بدن آسیب می‌زند. این آسیب می‌تواند انواع مختلفی از اعصاب بدن از جمله اعصاب پاها، اندام‌ها و عضلات را تحت تأثیر قرار دهد.

اعصاب پیام‌هایی را بین مغز و تمام بخش‌های بدن منتقل می‌کنند تا ما بتوانیم ببینیم، بشنویم، احساس کنیم و حرکت کنیم. آن‌ها همچنین پیام‌هایی به بخش‌هایی از بدن مانند قلب (برای تنظیم ضربان) و ریه‌ها (برای تنفس) می‌فرستند.

آسیب به اعصاب می‌تواند مشکلات جدی در قسمت‌های مختلف بدن برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، نوع ۲ یا انواع دیگر دیابت ایجاد کند.

علل نوروپاتی دیابتی

نورپاتی یکی از عوارض بلندمدت دیابت است. با گذشت زمان، سطح بالای گلوکز خون (قند خون) می‌تواند به رگ‌های خونی کوچک که اعصاب را تغذیه می‌کنند آسیب برساند. این باعث می‌شود مواد مغذی لازم به اعصاب نرسد و در نتیجه فیبرهای عصبی آسیب ببینند یا حتی از بین بروند. بسته به نوع عصب آسیب‌دیده، مشکلات مختلفی در بدن ایجاد می‌شود.

انواع نورپاتی دیابتی

چهار نوع اصلی نوروپاتی دیابتی وجود دارد:

• نورپاتی محیطی دیابتی
• نورپاتی حسی دیابتی
• نورپاتی اتونومیک دیابتی
• نورپاتی حرکتی دیابتی

ممکن است فرد مبتلا فقط یک نوع یا ترکیبی از این انواع را داشته باشد. تیم مراقبت‌های بهداشتی باید به شما بگوید کدام نواحی تحت تأثیر قرار گرفته‌اند و چگونه باید با علائمی که دارید مقابله کنید. نوع درمان بستگی به نوع نورپاتی دارد.

1.     نوروپاتی محیطی دیابتی

نورپاتی محیطی، شایع‌ترین نوع نورپاتی، آسیب به اعصابی است که خارج از مغز و نخاع قرار دارند.

این نوع نورپاتی معمولاً اعصاب پاها و دست‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و می‌تواند شامل نورپاتی حرکتی، حسی یا هر دو باشد. این اعصاب در چکاپ سالانه دیابت باید بررسی شوند.

2.     نوروپاتی حسی دیابتی

این نوع نورپاتی به اعصابی آسیب می‌زند که حس لمس، دما، درد و سایر احساسات را منتقل می‌کنند.

اغلب پاها و ساق‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد اما ممکن است در دست‌ها و بازوها هم دیده شود.

خطر اصلی در این نوع از دست دادن حس در پاها است که ممکن است باعث شود زخم‌ها یا آسیب‌های کوچک متوجه نشوند و به عفونت یا زخم‌های شدید تبدیل شوند.

3.     نورپاتی اتونومیک دیابتی

این نوع نورپاتی به اعصابی آسیب می‌زند که کنترل عملکرد اندام‌ها و غدد بدن را بدون فکر کردن ما تنظیم می‌کنند، مانند حرکت غذا در معده، ضربان قلب، تعریق و عملکرد جنسی.

نمونه‌ها:

• گاستروپارزیس (کندی حرکت غذا در دستگاه گوارش)
• بی‌اختیاری ادرار
• ضربان قلب نامنظم
• مشکلات تعریق
• ناتوانی جنسی
• سرگیجه هنگام تغییر وضعیت از درازکش به ایستاده

4.     نوروپاتی حرکتی دیابتی

این نوع نورپاتی به اعصابی آسیب می‌زند که حرکت عضلات را کنترل می‌کنند. آسیب به این اعصاب باعث ضعف، تحلیل عضلات، گرفتگی و مشکلات هماهنگی می‌شود.

علائم نوروپاتی دیابتی

علائم بستگی به نوع اعصاب آسیب‌دیده دارد، اما علائم رایج شامل:

• احساس تغییر یافته مانند بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا سوزش
• درد
• تغییر در عملکرد طبیعی بدن مانند یبوست، اسهال، نشت ادرار یا مشکل در نعوظ
• ضعف
• از دست دادن رفلکس‌ها

درد ناشی از نورپاتی دیابتی

چرا نوروپاتی دیابتی می‌تواند اینقدر دردناک باشد؟ اعصاب پیام‌های شیمیایی درباره احساسات به مغز می‌فرستند. وقتی اعصاب آسیب می‌بینند، این پیام‌ها به درستی منتقل نمی‌شوند و باعث تغییر در حس و احساس می‌شوند. این می‌تواند منجر به بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن، سوزش، ناراحتی یا دردهای تیرکشنده شود.

گاهی این احساسات در شب بدتر می‌شوند. علت دقیق آن مشخص نیست اما ممکن است به دلیل دمای پایین‌تر، استرس روزانه یا کاهش حواس‌پرتی‌ها در شب باشد که باعث می‌شود درد بیشتر احساس شود.

زندگی با درد مزمن می‌تواند بسیار دشوار و تأثیر منفی بر سلامت روان و کیفیت زندگی داشته باشد. اگر درد مکرر یا شدیدی دارید که کنترلش سخت است، باید با پزشک خود تماس بگیرید و از پشتیبانی کمک بگیرید.

بیشتر بخوانید: علت درد کف پا چیست؟ چگونه آن را درمان کنیم؟ 5 درمان خانگی

تشخیص نوروپاتی دیابتی

پزشک یا پرستار دیابت شما در بررسی سالانه، علائم نورپاتی دیابتی را بررسی می‌کند که شامل:

• آزمایش حس پاها و رفلکس‌ها با تجهیزات مخصوص
• بررسی چربی‌های خون (کلسترول) و فشار خون که می‌توانند خطر ابتلا به نورپاتی را افزایش دهند
• پرسش درباره سایر علائمی که ممکن است داشته باشید

با این حال همه انواع نورپاتی در غربالگری‌ها بررسی نمی‌شوند، بنابراین اگر علائم جدید یا بدتری داشتید حتما به پزشک اطلاع دهید.

درمان قطعی نورپاتی دیابتی

برای کاهش علائم ناشی از نورپاتی درمان‌های متعددی وجود دارد.

این درمان‌ها می‌تواند شامل داروهای ضد تهوع، مسکن‌ها برای نورپاتی حسی یا درمان مشکلات نعوظ باشد.

تحقیقات همچنین در مورد استفاده از تحریک الکتریکی عصب (TENS) برای درمان قطعی نورپاتی دیابتی ادامه دارد.

نوع درمان بستگی به نوع اعصاب آسیب‌دیده دارد. کنترل دقیق دیابت، کلسترول و فشار خون نیز می‌تواند به بهبود علائم کمک کند و جلوی پیشرفت آسیب عصبی را بگیرد.

بیشتر بخوانید: بهترین متخصص دیابت در تهران + کلینیک تخصصی ویستان ۱۴۰۵

آیا نوروپاتی دیابتی قابل برگشت است؟

گاهی نوروپاتی با درمان علت آن بهبود می‌یابد اما در برخی افراد آسیب دائمی می‌شود یا بدتر می‌شود. اغلب درمان‌ها علائم را تسکین می‌دهند، نه خود آسیب عصبی را.

زمانی که اعصاب به شدت آسیب ببینند، معمولا نمی‌توانند خود را ترمیم کنند، اما تحقیقات درباره این موضوع و درمان‌های جدید ادامه دارد. برای مثال، تحقیقات نشان داده که فلفل قرمز می‌تواند در درمان عوارض پا کمک کند.

چگونه از نوروپاتی دیابتی پیشگیری کنیم؟

می‌توانید با فعالیت بدنی منظم و رژیم غذایی سالم و متعادل که شامل ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری است، از نورپاتی پیشگیری کنید.

کنترل دقیق قند خون، کلسترول و فشار خون می‌تواند رگ‌های خونی تغذیه‌کننده اعصاب را حفظ کند و علائم را بهبود داده و از آسیب بیشتر جلوگیری کند.

هر روز پاهای خود را چک کنید و حداقل سالی یکبار توسط متخصص معاینه شوید، مخصوصاً اگر حس پاهایتان کاهش یافته باشد.

بهترین قرص درمان نوروپاتی

چند داروی مورد تأیید FDA برای کنترل و تسکین علائم نوروپاتی دیابتی معرفی شده‌اند که شامل موارد زیر می‌باشند:

• دولوکستین (سیمبالتا): دارویی ضد افسردگی که در تسکین دردهای عصبی موثر است.
• گاباپنتین (نورونتین): دارویی که سیستم عصبی را آرام کرده و درد را کاهش می‌دهد.
• پرگابالین (لیریکا): دارویی که برای کنترل دردهای ناشی از آسیب عصبی کاربرد دارد.

درمان سریع نوروپاتی دیابتی

درمان سریع نوروپاتی‌های دیابتی شامل دو مرحله است: استفاده از تغییرات سبک زندگی و گاهی اوقات داروها برای دستیابی به کنترل بهینه دیابت و کنترل علائم درد و سایر عوارض.

کنترل سطح قند خون

کنترل سطح قند خون نمی‌تواند آسیب عصبی را معکوس کند، اما می‌تواند از بروز آسیب بیشتر جلوگیری کند. پزشک شما اهداف خاصی برای قند خون به شما خواهد داد. مدیریت این سطوح شامل خوردن یک رژیم غذایی سالم سرشار از پروتئین و کم کربوهیدرات است. وقتی کربوهیدرات می‌خورید، سعی کنید غذاهایی با فیبر بیشتر انتخاب کنید و از چیپس و نوشابه پرهیز کنید.

ورزش منظم می‌تواند با افزایش حساسیت به انسولین به کنترل سطح قند خون کمک کند، به این معنی که هر روز به انسولین کمتری نیاز خواهید داشت. خواب کافی نیز مهم است، زیرا ما اغلب هنگام خستگی بیش از حد هوس غذاهای پرکربوهیدرات می‌کنیم.

بهبود سایر عوامل خطر

اگرچه کنترل قند خون مهم است، اما ممکن است کافی نباشد. همچنین کنترل سایر عوامل خطر مانند تری گلیسیرید یا کلسترول بالا، درمان فشار خون بالا و ترک سیگار مهم است. نشان داده شده است که تمرینات هوازی روزانه از اعصاب محافظت می‌کند و نتایج نوروپاتی را بهبود می‌بخشد. کاهش وزن نیز در صورتی که بیمار چاق یا دارای اضافه وزن باشد، مهم است.

مدیریت درد و سایر عوارض

نوروپاتی دیابتی می‌تواند باعث درد مزمن و عوارضی مانند مشکلات گوارشی، سرگیجه و ضعف و مشکلات ادراری یا جنسی شود. درمان‌های متنوعی وجود دارد که می‌توانند کمک کنند، از جمله:

• داروهای مسکن
• داروهای ضد تشنج
• داروهای ضد افسردگی
• کرم‌های موضعی
• درمان تحریک الکترونیکی عصب از طریق پوست (TENS)
• هیپنوتیزم
• طب سوزنی

در نهایت درمان بسته به علائم خاص شما و شدت نوروپاتی متفاوت خواهد بود. همچنین بررسی روزانه پاهایتان برای مشکلاتی مانند ناخن فرو رفته در گوشت، تاول و زخم، به خصوص اگر نوروپاتی محیطی دارید، مهم است. به دلیل بی‌حسی مرتبط با نوروپاتی، ممکن است متوجه ایجاد این شرایط نشوید. تمیز و پوشیده نگه داشتن پاها می‌تواند به محافظت از آنها در برابر آسیب و جلوگیری از عوارض بیشتر مانند عفونت کمک کند.

درمان جدید نوروپاتی دیابتی

درمان جدید نوروپاتی دیابتی شامل موارد مختلفی به شرح زیر می‌شود.

لیزر درمانی؛ روشی نوین برای کاهش درد نوروپاتی

لیزر سرد یکی از تکنیک‌های پیشرفته در درمان نوروپاتی دیابتی به شمار می‌رود. این روش با تحریک گردش خون در مناطق آسیب‌دیده به ترمیم اعصاب کمک می‌کند و درد ناشی از نوروپاتی را کاهش می‌دهد. در این روند، بافت عصبی بدون آسیب‌دیدگی بهبود می‌یابد و اکسیژن و مواد مغذی لازم به آن می‌رسد. درمان با لیزر معمولا سه بار در هفته انجام شده و به مرور زمان تورم و ناراحتی‌های عصبی کاهش پیدا می‌کند.

طب سنتی در درمان نوروپاتی دیابتی

طب سنتی با بهره‌گیری از گیاهان دارویی مختلف، به کنترل قند خون و کاهش عوارض نوروپاتی کمک می‌کند. برخی از این گیاهان عبارتند از:

• دانه گشنیز: کاهش دهنده قند خون و بهبود دهنده حساسیت به انسولین.
• دانه شنبلیله: کاهش جذب کربوهیدرات و کمک به تنظیم قند خون.
• دارچین: افزایش سوخت و ساز قند در سلول‌ها و کاهش کلسترول.
• میخک: دارای خاصیت ضد التهاب و تسکین‌دهنده درد.
• زیره سیاه: محافظت‌کننده از کبد و کلیه‌ها در بیماران دیابتی.

طب سوزنی در بهبود نوروپاتی

طب سوزنی، بخشی از طب سنتی چینی، با بازگشایی مسیرهای انرژی و بهبود جریان خون، به بازسازی و حفظ عملکرد عصبی کمک می‌کند. این روش کم‌عارضه، به ویژه در تحریک الیاف عصبی مناطق آسیب‌دیده، اثربخشی قابل توجهی دارد و می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.

درمان‌های خانگی موثر برای مدیریت نوروپاتی دیابتی

برای کنترل علائم نوروپاتی در خانه می‌توانید این نکات را رعایت کنید:

• تنظیم دقیق قند خون با کمک پزشک.
• پیروی از رژیم غذایی سالم و مناسب دیابت.
• انجام تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی منظم.
• کاهش استرس و حفظ آرامش.
• استفاده از مکمل‌هایی مانند ویتامین B12 و امگا ۳ جهت تسکین درد.
• مراقبت ویژه از پوست و پاها برای پیشگیری از آسیب‌های جدی.

زالو درمانی؛ روشی مکمل در درمان زخم‌های دیابتی

زالو درمانی به عنوان روشی کمکی در بهبود زخم‌های ناشی از دیابت مورد استفاده قرار می‌گیرد. این درمان معمولا طی ۷ تا ۱۰ جلسه و با رعایت شرایطی مانند سلامت سیستم ایمنی انجام می‌شود و به بهبود گردش خون و کاهش التهاب کمک می‌کند.

آیا نوروپاتی دیابتی در دوران بارداری هم رخ می‌دهد؟

انواع مختلفی از نوروپاتی مانند نوروپاتی محیطی، مونونوروپاتی و پلی‌نوروپاتی در دوران بارداری به‌ندرت دیده می‌شوند. با این حال، اختلالات عصبی ناشی از دیابت بارداری یا سایر انواع دیابت می‌توانند سلامت مادر و جنین را به خطر بیندازند. فشارهای ناشی از بارداری و فرایند زایمان ممکن است در برخی موارد باعث بروز یا تشدید نوروپاتی شوند. شایع‌ترین مشکلات عصبی مرتبط با نوروپاتی دیابتی در دوران بارداری شامل سندرم تونل کارپال، فلج بل و آسیب‌های عصبی اندام‌های تحتانی است.

بهترین دکتر درمان نوروپاتی دیابتی در تهران

در تهران، مراکز تخصصی متعددی برای درمان نوروپاتی دیابتی وجود دارند که با بهره‌گیری از روش‌های نوین پزشکی و تیم‌های متخصص، به ارائه خدمات می‌پردازند. در ادامه، چند مرکز معتبر را معرفی می‌کنم:

نام پزشک	تخصص	توضیحات کوتاه	شماره تماس
دکتر فهیمه تفتی	طب فیزیکی و توان‌بخشی	مدیریت دردهای مزمن و درمان غیرتهاجمی نوروپاتی دیابتی	02191090775(کلینیک ویستان)
دکتر شهربانو کاظمی	طب فیزیکی و مدیریت درد	درمان بیماری‌های عصبی محیطی با روش‌های پیشرفته	02146291345 (کلینیک ویستان)
دکتر علیرضا عارف‌زاده	فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم	درمان عوارض دیابت از جمله نوروپاتی دیابتی	–
دکتر مهران مرادی	متخصص داخلی	درمان نوروپاتی دیابتی دردناک و مشاوره تخصصی	–
دکتر محمد احمدی دستگردی	متخصص توان‌بخشی	توان‌بخشی و درمان تخصصی نوروپاتی دیابتی	–
دکتر محمدرضا مهاجری تهرانی	فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم	مدیریت دیابت نوع ۲ و عوارض نوروپاتی دیابتی	–

جمع‌بندی

نورپاتی دیابتی از عوارض شایع دیابت است که اغلب با بی‌حسی، درد و ضعف در پاها بروز می‌کند. این بیماری انواع مختلفی دارد و بسته به نوع آن، درمان‌هایی مثل دارو، لیزر، طب سنتی و مراقبت‌های خانگی توصیه می‌شود. کنترل دقیق قند خون و مراجعه منظم به پزشک، نقش کلیدی در پیشگیری از پیشرفت نوروپاتی دارد. برای تشخیص و درمان، مشاوره با متخصصین طب فیزیکی یا غدد ضروری است. برای اخذ نوبت و مشاوره با شماره تلفن 02191090775 در ارتباط باشید.

سوالات متداول