تزریق پلاسما به زانو: درمانی نوین برای آرتروز و آسیب‌های زانو

آخرین به‌روزرسانی در مارس 11, 2026 توسط دکتر فهیمه تفتی متخصص طب فیزیکی ستون فقرات و عصب و عضله – نظام پزشکی 160531

آسیب‌های زانو یکی از مشکلات شایع در میان افراد مختلف، به‌ویژه کسانی است که به فعالیت‌های ورزشی یا کارهای فیزیکی شدید مشغول‌اند. همچنین، بیماری‌هایی چون آرتروز و التهاب مفاصل نیز می‌توانند باعث درد و محدودیت حرکت در ناحیه زانو شوند. یکی از روش‌های درمانی نوین که در سال‌های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است، تزریق پلاسما به زانو یا همان پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) می‌باشد. در این مقاله به بررسی روش تزریق پلاسما، مزایا، کاربردها و مراحل انجام آن می پردازیم.

پلاسما درمانی یا تزریق پلاسما به زانو (PRP) چیست؟

پلاسما درمانی یا PRP (Platelet-Rich Plasma) یک روش درمانی است که در آن پلاسمای خون خود بیمار با استفاده از دستگاه‌های خاص جداسازی می‌شود. این پلاسمای غنی از پلاکت‌ها که حاوی فاکتورهای رشد و پروتئین‌های مفید است، پس از استخراج به ناحیه آسیب‌دیده تزریق می‌شود. هدف از این درمان، تحریک فرایندهای طبیعی ترمیم بافت‌ها و کاهش التهاب در ناحیه زانو است.

نتایج  تزریق پلاسما به زانو می‌تواند بسته به نوع آسیب و شرایط بیمار متفاوت باشد، اما به‌طور کلی بسیاری از بیماران گزارش داده‌اند که پس از استفاده از پلاسما درمانی بهبود قابل توجهی در کاهش درد، التهاب و عملکرد مفاصل خود تجربه کرده‌اند. این درمان معمولا نیاز به چند جلسه دارد تا نتایج آن به‌طور کامل نمایان شود.

در نهایت، پلاسما درمانی یک روش مؤثر و نوین است که می‌تواند برای افرادی که به دنبال درمان غیرجراحی و طبیعی برای مشکلات مفصلی و عضلانی خود هستند، گزینه‌ای مناسب باشد.

After creating platelet-rich plasma from a patient’s blood sample, that solution is injected into the target area, such as an injured knee or a tendon. In some cases, the clinician may use ultrasound to guide the injection

پس از ایجاد پلاسمای غنی از پلاکت از نمونه خون بیمار، آن محلول به ناحیه مورد نظر مانند زانو آسیب دیده یا تاندون تزریق می شود. در برخی موارد، پزشک ممکن است از سونوگرافی برای هدایت تزریق استفاده کند

به نقل از سایت: hopkinsmedicine.org

کاربردهای تزریق پلاسما به زانو

تزریق پلاسما به زانو معمولا در درمان بیماری‌ها و آسیب‌های زیر استفاده می‌شود:

1. آرتروز زانو: آرتروز یا التهاب مفصل زانو یکی از مشکلات شایع است که با کاهش غضروف مفصل همراه است. تزریق PRP می‌تواند به تحریک ترمیم غضروف و کاهش التهاب کمک کند.
2. آسیب‌های لیگامانی: در مواردی که لیگامان‌ها دچار کشیدگی یا پارگی شده‌اند، تزریق پلاسما به زانو می‌تواند به تسریع روند ترمیم کمک کند.
3. التهابات مزمنک برای درمان التهاب‌های مزمن زانو، همچون تاندونیت، تزریق PRP می‌تواند تاثیرات مثبتی داشته باشد.
4. دردهای مزمن زانو: افرادی که درد مزمن زانو دارند، به‌ویژه در اثر آسیب‌های ورزشی یا افزایش سن، می‌توانند از این روش بهره‌مند شوند.

تزریق پلاسما به زانو برای چه افرادی مناسب است؟

این درمان به‌طور خاص برای افرادی که به مشکلات مفصلی و بافتی دچار هستند، استفاده می‌شود، اما همه افراد واجد شرایط این درمان نیستند. در کل معیارها و شرایط افراد برای تزریق PRP عبارتند از:

• افرادی که آرتروز زانو دارند و درد آن‌ها به اندازه‌ای شدید است که فعالیت‌های روزمره‌شان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و از درمان‌های معمولی نتیجه نگرفته‌اند.
• بیمارانی که نتایج مطلوب از روش‌های محافظه‌کارانه‌تر مانند فیزیوتراپی، تخلیه مایع زانو (آسپیراسیون) یا تزریق استروئید نگرفته‌اند یا قادر به انجام این درمان‌ها نیستند.
• برخی بیماران به داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن حساسیت دارند یا این داروها قادر به تسکین درد آن‌ها به اندازه کافی نیستند. تزریق پلاسما به زانو می‌تواند به این گروه کمک کند، زیرا روش طبیعی‌تری برای کاهش درد و التهاب به شمار می‌آید.
• پی آر پی یک گزینه درمانی غیرتهاجمی است که به‌ویژه برای افرادی که جراحی نمی‌خواهند یا نمی‌توانند انجام دهند، مفید است. این درمان برای بیمارانی که به دنبال کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل بدون نیاز به عمل جراحی هستند، می‌تواند گزینه مناسبی باشد.
• کسانی که نمی‌خواهند از داروهای مسکن قوی یا استروئیدها استفاده کنند، یا از آن‌ها نتیجه نگرفته‌اند، ممکن است تزریق پلاسما به زانو را به‌عنوان یک درمان جایگزین در نظر بگیرند.

تزریق پلاسما به زانو برای چه افرادی مناسب نیست؟

همانطور که گفته شد این درمان برای همه افراد مناسب نیست. در کل می‌توان گفت افراد زیر کاندید مناسبی برای این درمان نیستند:.

• افرادی که به عفونت‌های فعال مانند عفونت‌های پوستی یا مفصلی مبتلا هستند باید از تزریق PRP خودداری کنند، زیرا این بیماری‌ها ممکن است با تزریق PRP تشدید یا منتشر شوند.
• بیمارانی که به بیماری‌های سرطان با متاستاز در حال پیشرفت مبتلا هستند باید از این درمان پرهیز کنند، زیرا تزریق پلاسما به زانو ممکن است با روند پیشرفت بیماری تداخل داشته باشد.
• بیمارانی که به اختلال‌های خونی مانند کم‌خونی شدید یا هیپوولمی (کم‌حجمی خون) مبتلا هستند باید از این درمان اجتناب کنند، زیرا این اختلالات می‌توانند روند درمان را مختل کنند.
• بیمارانی که به اختلالات پلاکتی مانند ترومبوسیتوپنی (کاهش تعداد پلاکت‌ها)، نقص عملکرد پلاکت اکتسابی یا بیماری فون ویلبراند دچار هستند، نمی‌توانند از تزریق PRP استفاده کنند. زیرا این اختلالات ممکن است به کاهش اثربخشی درمان منجر شوند.
• بیمارانی که داروهای ضدانعقاد مصرف می‌کنند و نباید به طور موقت درمان خود را قطع کنند (مانند وارفارین یا هپارین)، نمی‌توانند از تزریق PRP استفاده کنند. زیرا خطر خونریزی و عوارض جانبی دیگر افزایش می‌یابد.
• تزریق پلاسما به زانو به زنان باردار توصیه نمی‌شود، چرا که در حال حاضر اطلاعات کافی در مورد ایمنی این درمان در دوران بارداری وجود ندارد.
• در صورتی که پلاسمای غنی از پلاکت با افزودنی‌ای به نام ترومبین گاوی ترکیب شود، افرادی که به محصولات گاوی حساسیت دارند باید این موضوع را به پزشک خود اطلاع دهند. این افزودنی ممکن است باعث واکنش‌های آلرژیک در این گروه از بیماران شود.
• برای بیمارانی که آسیب‌های شدید یا تخریب قابل توجهی در غضروف یا بافت‌های مفصلی دارند، تزریق پلاسما به زانو ممکن است به اندازه کافی مؤثر نباشد. در این دسته از بیماران ممکن است نیاز به روش‌های درمانی پیچیده‌تری همچون جراحی وجود داشته باشد.

فرآیند استخراج پلاسما برای تزریق به زانو

فرایند استخراج و تزریق پلاسما به زانو در محیط‌های پزشکی به‌طور معمول شامل چند مرحله ساده و ایمن است که در ادامه به صورت کامل توضیح داده ایم.

1.      جمع‌آوری خون

در اولین مرحله، پزشک یا متخصص خون‌گیری، مقداری خون از بیمار می‌گیرد. این خون معمولا از بازوی بیمار و با استفاده از سوزن معمولی گرفته می‌شود. حجم خون مورد نیاز معمولا بین ۲۰ تا ۵۰ میلی‌لیتر است. مقدار دقیق خون بستگی به نوع آسیب و برنامه درمانی خاص دارد. این خون حاوی اجزای مختلفی مانند گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید، پلاکت‌ها و پلاسما است.

2.      سانتریفیوژ کردن خون

پس از جمع‌آوری خون، آن را در دستگاهی به نام سانتریفیوژ قرار می‌دهند. این دستگاه با چرخاندن خون با سرعت بسیار بالا، به طور مؤثری اجزای مختلف خون را از هم جدا می‌کند.

در این مرحله، خون به لایه‌های مختلف تقسیم می‌شود:

• گلبول‌های قرمز (که سنگین‌ترین جزء خون هستند) در پایین لوله جمع می‌شوند.
• پلاسما (مایع زردرنگ خون) که شامل آب، الکترولیت‌ها و پروتئین‌ها است، در بالای لوله قرار می‌گیرد.
• پلاکت‌ها (که حاوی فاکتورهای رشد مهم برای ترمیم بافت‌ها هستند) در لایه‌ای بین پلاسما و گلبول‌های قرمز قرار می‌گیرند.

در این فرآیند، پلاکت‌ها و پلاسما جدا شده و به‌عنوان پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) شناخته می‌شوند.

3.      جداسازی پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

پس از انجام سانتریفیوژ، متخصص خون‌گیری پلاسمای غنی از پلاکت را از لایه میان پلاسما و گلبول‌های قرمز استخراج می‌کند. این پلاسما، غنی از پلاکت‌ها و فاکتورهای رشد است که می‌تواند به تسریع فرآیند ترمیم و بهبود بافت‌ها کمک کند. این فرآیند معمولا حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه زمان می‌برد و در بیشتر موارد بدون درد است.

آمادگی قبل از تزریق پلاسما به زانو

برای آماده شدن برای تزریق پی آر پی (Platelet-Rich Plasma) به زانو، مراحل خاصی وجود دارد که باید پیش از انجام درمان رعایت شوند. این مراحل به بهبود اثربخشی درمان کمک می‌کنند و خطرات احتمالی را کاهش می‌دهند. در ادامه، تمام مراحل و نکات مربوط به آماده‌سازی برای تزریق پی آر پی به زانو آورده شده است:

مشاوره با پزشک اولین گام در درمان PRP، مشاوره با پزشک متخصص ارتوپد یا پزشک فیزیوتراپی است. در این مشاوره، پزشک به بررسی وضعیت شما، درد و آسیب‌های موجود در زانو می‌پردازد.

پزشک از شما در مورد تاریخچه پزشکی و درمان‌های قبلی سوال خواهد کرد. این سوالات شامل وضعیت بیماری‌های مزمن، داروهایی که مصرف می‌کنید و هر گونه حساسیت یا واکنش‌های جانبی است.

ممکن است پزشک از شما بخواهد که تصویربرداری مثل عکس X-ray یا MRI از زانو انجام دهید تا آسیب‌ها یا وضعیت استخوان‌ها و غضروف‌های زانو را ارزیابی کند.

 برخی داروها، به ویژه داروهای رقیق‌کننده خون مثل آسپرین، ایبوپروفن و داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی ممکن است خونریزی را افزایش دهند و بر روی فرآیند پی آر پی تاثیر بگذارند. به همین دلیل پزشک از شما می‌خواهد که این داروها را حداقل 5 تا 7 روز قبل از درمان قطع کنید.

مصرف الکل و سیگار می‌تواند فرآیند التیام و بازسازی را کاهش دهد. به همین دلیل توصیه می‌شود که از مصرف الکل و سیگار به مدت چند روز قبل از تزریق پرهیز کنید.

برای تزریق پلاسما به زانو، لازم است که مقدار کمی خون از بدن شما گرفته شود. به همین دلیل، اگر به خون‌گیری حساسیت دارید یا شرایط خاصی دارید، باید به پزشک اطلاع دهید.

مراحل آماده‌سازی بیمار برای تزریق پلاسما به زانو

پس از جداسازی پلاسمای غنی از پلاکت، پزشک یا متخصص از آن برای تزریق به ناحیه آسیب‌دیده استفاده می‌کند. در این مرحله، پلاسمای غنی از پلاکت را به طور دقیق و با استفاده از سوزن‌های نازک به زانو یا ناحیه آسیب‌دیده تزریق می‌کنند.

تزریق ممکن است در چند ناحیه مختلف مفصل یا بافت آسیب‌دیده صورت گیرد تا تاثیر بهتری در تسکین درد و تحریک فرآیندهای ترمیمی داشته باشد. معمولا قبل از تزریق، ناحیه درمانی به کمک بی‌حسی موضعی یا بی‌حسی عمومی برای راحتی بیمار آماده می‌شود.

·         پس از تزریق پلاسما به زانو

پس از تزریق، بیمار معمولا نیازی به بستری شدن ندارد و می‌تواند به فعالیت‌های روزمره خود ادامه دهد. با این حال، در روزهای ابتدایی ممکن است بیمار احساس درد یا التهاب در ناحیه تزریق داشته باشد که معمولا با گذشت چند روز کاهش می‌یابد.

·         مراقبت‌های پس از درمان و تزریق پلاسما به زانو

پزشک ممکن است برخی دستورالعمل‌ها برای تسریع روند بهبودی و کاهش التهاب به بیمار ارائه دهد:

1. استراحت: برای چند روز از فعالیت‌های سنگین خودداری کنید.
2. کمپرس سرد: برای کاهش تورم و التهاب، از کمپرس سرد در ناحیه تزریق استفاده کنید.
3. داروها: ممکن است داروهای ضد درد یا ضد التهاب تجویز شود.
4. فعالیت‌های فیزیکی: از انجام فعالیت‌های سنگین ورزشی یا فیزیکی تا زمانی که پزشک اجازه دهد، خودداری کنید.

مزایای تزریق پلاسما به زانو

روش تزریق پلاسما به زانو مزایای زیادی دارد که باعث شده است این درمان به‌طور گسترده‌ای مورد توجه قرار گیرد. از جمله این مزایا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. طبیعی بودن درمان: تزریق پلاسما از خون خود بیمار استخراج می‌شود، بنابراین احتمال رد یا عوارض جانبی به حداقل می‌رسد.
   1. بدون نیاز به جراحی: این روش یک درمان غیرجراحی است که می‌تواند به کاهش درد و تسریع روند بهبودی کمک کند.
   1. تحریک ترمیم بافت‌ها: پلاکت‌ها حاوی فاکتورهای رشد هستند که باعث تحریک سلول‌ها و ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده می‌شوند.
   1. کاهش التهاب: PRP به کاهش التهاب در ناحیه آسیب‌دیده کمک می‌کند و روند بهبودی را تسریع می‌بخشد.
   1. اثربخشی طولانی‌مدت: با گذشت زمان، اثربخشی این روش ممکن است به‌طور قابل توجهی افزایش یابد، زیرا روند ترمیم و بهبود به مرور زمان ادامه دارد.

خطرات و عوارض جانبی تزریق پلاسما به زانو

اگرچه تزریق پلاسما به زانو یک روش ایمن به‌شمار می‌رود، اما همچنان ممکن است برخی عوارض جانبی خفیف رخ دهد. این عوارض شامل موارد زیر است:

1. درد و تورم: برخی بیماران ممکن است پس از تزریق احساس درد و تورم در ناحیه تزریق داشته باشند که معمولا موقت است.

2. عفونت: مانند هر درمان تزریقی دیگری، احتمال عفونت وجود دارد. با این حال، این خطر بسیار کم است.

3. آسیب به بافت‌ها: در صورت عدم دقت در تزریق، ممکن است بافت‌های اطراف آسیب ببینند.

4. واکنش‌های آلرژیکک اگرچه بسیار نادر است، برخی بیماران ممکن است به اجزای موجود در پلاسمای استخراج‌شده واکنش آلرژیک نشان دهند.

مدت زمان بهبودی پس از تزریق پلاسما به زانو

روند بهبودی پس از تزریق پلاسما معمولا سریع است، اما به‌طور کلی باید چند هفته صبر کنید تا اثرات درمان به‌طور کامل نمایان شود. در برخی موارد، ممکن است نیاز به چند جلسه تزریق PRP باشد تا نتایج بهینه حاصل شود. برای دیدن بهترین پزشک متخصص تزریق پی آر پی اینجا را ببینید.

آیا تزریق پلاسما به زانو جایگزین جراحی است؟

تزریق پلاسما به زانو ممکن است برای بسیاری از افراد یک جایگزین مناسب برای جراحی باشد، به‌ویژه در مواردی که آرتروز یا آسیب‌های زانو شدید نباشد. البته، در مواردی که آسیب‌دیدگی‌های زانو پیچیده‌تر یا شدیدتر باشد، جراحی ممکن است گزینه‌ی مناسب‌تری باشد. با این حال، PRP می‌تواند در تسریع روند بهبودی و کاهش نیاز به جراحی نقش مؤثری ایفا کند.

تعداد جلسه های مورد نیاز برای تزریق پلاسما به زانو

درمان با پی آر پی (Platelet-Rich Plasma) برای زانو می‌تواند نیاز به چندین جلسه تزریق پلاسما داشته باشد، اما تعداد دقیق جلسات به وضعیت فرد، شدت آسیب، نوع مشکل و واکنش بدن به درمان بستگی دارد. در ادامه، توضیحاتی دقیق و کامل در مورد تعداد جلسات و فرایند درمان با پی آر پی برای زانو آورده شده است.

اکثر بیماران برای شروع درمان با پی آر پی به یک جلسه تزریق نیاز دارند. این جلسه شامل خون‌گیری، تهیه پلاسمای غنی از پلاکت و تزریق آن به ناحیه آسیب‌دیده زانو است. هدف از این جلسه تحریک فرآیند ترمیم طبیعی بافت‌ها و کاهش التهاب است.

بسته به نوع و شدت آسیب، ممکن است پزشک پیشنهاد کند که چند جلسه دیگر نیز برای دریافت بهترین نتیجه انجام شود. معمولا بین 2 تا 3 جلسه در فواصل 4 تا 6 هفته از هم توصیه می‌شود. در این جلسات، پی آر پی به نواحی مختلف زانو تزریق می‌شود تا ترمیم بافت‌ها به طور کامل‌تر انجام شود.

برای بیمارانی که آسیب‌های جزئی یا مشکلات خفیف زانو دارند، ممکن است فقط یک جلسه درمان کافی باشد. اما افرادی که دچار آسیب‌های جدی‌تری مثل آرتروز زانو یا آسیب‌های مزمن غضروفی هستند، ممکن است به 2 یا 3 جلسه تزریق نیاز داشته باشند.

پس از 2 یا 3 جلسه اولیه، اگر بیمار به درمان واکنش مثبتی نشان دهد و علائم بهبود پیدا کند، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد که جلسات بعدی را برای تقویت و تثبیت نتایج درمانی انجام دهد. برای برخی بیماران، ممکن است جلسات تقویتی سالانه یا حتی هر 6 ماه توصیه شود تا از بازگشت مشکلات و درد جلوگیری کنند.

هزینه تزریق پلاسما به زانو

هزینه درمان پلاسما به زانو می‌تواند بسته به کشور، کلینیک و شرایط بیمار متفاوت باشد. به‌طور کلی، تزریق PRP ممکن است هزینه‌های بالاتری نسبت به درمان‌های سنتی داشته باشد، اما با توجه به مزایای آن، بسیاری از بیماران تصمیم می‌گیرند که از این روش استفاده کنند.

جمع بندی

تزریق پلاسما به زانو یک روش درمانی نوین و مؤثر برای کاهش درد و درمان آسیب‌های زانو است که به‌ویژه در درمان آرتروز و آسیب‌های ورزشی استفاده می‌شود. این درمان با تحریک فرایندهای طبیعی ترمیم بافت‌ها، می‌تواند به بهبودی سریع‌تر و کاهش التهاب در ناحیه زانو کمک کند. البته، برای تصمیم‌گیری در مورد استفاده از این روش درمانی، مشاوره با پزشک متخصص ضروری است.

چکیده

تزریق پلاسما به زانو یکی از روش‌های درمانی نوین برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل زانو است که در مواردی مانند آرتروز، آسیب‌های رباطی یا غضروفی استفاده می‌شود. این روش شامل استخراج خون از بیمار، جداسازی پلاسما غنی از پلاکت و سپس تزریق آن به ناحیه آسیب‌دیده زانو است.

پلاکت‌ها در پلاسما شامل فاکتورهای رشد هستند که می‌توانند فرآیندهای ترمیمی و بازسازی بافت‌ها را تحریک کنند. هدف از این درمان، تسریع بهبودی با تحریک روند ترمیم طبیعی بدن، کاهش التهاب و تسکین درد است. با اینکه این روش به عنوان یک درمان کم‌تهاجمی شناخته می‌شود، نتایج آن بستگی به شرایط بیمار و شدت آسیب دارد و معمولا در ترکیب با سایر روش‌های درمانی مؤثر خواهد بود.

سوالات متداول