آیا اسکن هسته ای قلب خطرناک است؟ + مزایای اسکن هسته‌ای قلب

آخرین به‌روزرسانی در مارس 11, 2026 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

آیا اسکن هسته ای قلب خطرناک است برای خیلی از بیماران این سوال است در این مقاله بیشتر به این موضوع می پردازیم اسکن قلب یکی از روش‌های پیشرفته تصویربرداری پزشکی است که برای ارزیابی عملکرد و سلامت قلب به کار می‌رود. در این روش از مقدار کمی مواد رادیواکتیو جهت بررسی جریان خون به عضله قلب و تشخیص مشکلات احتمالی مانند انسداد عروق کرونری استفاده می‌شود. با وجود مزایای متعدد این تکنیک در تشخیص زودهنگام بیماری‌های قلبی، بسیاری از افراد نگرانی‌هایی درباره خطرات احتمالی آن، از جمله تأثیرات اشعه بر بدن، دارند.

آیا اسکن هسته ای قلب خطرناک است

اسکن هسته‌ای قلب (مانند اسکن پرفیوژن میوکارد) یک روش تصویربرداری پزشکی است که از مقدار کمی مواد رادیواکتیو (رادیوایزوتوپ) برای بررسی جریان خون به عضله قلب استفاده می‌کند. این روش به طور کلی ایمن در نظر گرفته می‌شود، اما مانند هر روش پزشکی دیگر، ممکن است برخی خطرات و عوارض جانبی داشته باشد.

خطرات احتمالی اسکن هسته‌ای قلب:

1. قرار گرفتن در معرض اشعه:
   • مقدار اشعه‌ای که در این اسکن قلب دریافت می‌شود کم است و معمولاً کمتر از یک سی‌تی اسکن است، اما اگر فرد به طور مکرر تحت این نوع اسکن قرار گیرد، ممکن است خطرات تجمعی افزایش یابد.
2. واکنش‌های آلرژیک:
   • در برخی افراد ممکن است واکنش‌های آلرژیک خفیفی به ماده رادیواکتیو (مانند تنگی نفس، خارش یا بثورات پوستی) رخ دهد، که بسیار نادر است.
3. مشکلات کلیوی:
   • در افرادی که مشکلات کلیوی دارند، مواد رادیواکتیو ممکن است دفع دشواری داشته باشد، بنابراین باید پزشک را از وضعیت کلیه خود مطلع کنند.
4. احساس ناراحتی:
   • برخی افراد ممکن است بعد از تزریق ماده رادیواکتیو احساس گرما، سرگیجه یا حالت تهوع داشته باشند، که معمولاً موقتی است.
5. خطرات برای زنان باردار یا شیرده:
   • زنان باردار نباید این اسکن قلب را انجام دهند، زیرا ممکن است به جنین آسیب برساند. در زنان شیرده نیز توصیه می‌شود تا ۲۴ ساعت پس از اسکن قلب از شیر دادن خودداری کنند.

مزایای اسکن هسته‌ای قلب:

• تشخیص زودهنگام مشکلات قلبی مانند کاهش خون‌رسانی به عضله قلب.
• ارزیابی عملکرد قلب در افراد با بیماری عروق کرونر.
• بررسی وضعیت پس از سکته قلبی یا درمان‌های جراحی مانند استنت‌گذاری.

نتیجه:
در مجموع، اسکن هسته‌ای قلب اگر توسط پزشک متخصص و بر اساس ضرورت پزشکی انجام شود، روشی ایمن و مؤثر است. با این حال، باید قبل از انجام آن، تمام شرایط پزشکی خود را با پزشک در میان بگذارید.

During cardiac nuclear imaging, you will lie on a table.
The technician will give you the radioactive material through an IV.
You will wait about 20 to 30 minutes for the material to “uptake” in the heart.
Your technician will then move you into a donut-shaped imaging machine to get images of your heart

در طول تصویربرداری هسته ای قلب، روی یک میز دراز خواهید کشید.
تکنسین مواد رادیواکتیو را از طریق IV به شما می دهد.
شما حدود 20 تا 30 دقیقه صبر خواهید کرد تا مواد در قلب “جذب” شوند.
سپس تکنسین شما را به یک دستگاه تصویربرداری به شکل دونات منتقل می کند تا از قلب شما عکس بگیرد.

به نقل از سایت valleyhealth

عوارض اسکن هسته‌ای قلب

اسکن قلب به طور کلی روشی ایمن در نظر گرفته می‌شود، اما مانند هر روش پزشکی دیگر، ممکن است با برخی عوارض جانبی همراه باشد. این عوارض معمولاً خفیف و موقتی هستند، اما در برخی شرایط خاص می‌توانند جدی‌تر باشند. در ادامه برخی از عوارض احتمالی این اسکن قلب آورده شده است:

1. قرار گرفتن در معرض اشعه:
   • اسکن قلب از مقدار کمی مواد رادیواکتیو استفاده می‌کند که بدن به تدریج آن را دفع می‌کند. هرچند که میزان اشعه دریافتی معمولاً در محدوده ایمن است، اما تماس مکرر با اشعه ممکن است در طولانی‌مدت خطرات تجمعی مانند افزایش ریسک ابتلا به سرطان را در پی داشته باشد.
2. واکنش‌های آلرژیک:
   • برخی افراد ممکن است نسبت به ماده رادیواکتیو (مانند تالیوم یا تکنسیوم) واکنش آلرژیک خفیفی داشته باشند که می‌تواند شامل علائمی مانند بثورات پوستی، خارش، تورم یا تنگی نفس باشد. واکنش‌های شدید نادر هستند.
3. احساس ناراحتی پس از تزریق:
   • پس از تزریق ماده رادیواکتیو، برخی افراد احساس گرما، سرگیجه، تهوع، یا سردرد خفیف را تجربه می‌کنند که معمولاً موقتی بوده و به سرعت برطرف می‌شود.
4. تأثیر بر عملکرد کلیه:
   • در افرادی که مشکلات کلیوی دارند، ممکن است دفع مواد رادیواکتیو از بدن کندتر انجام شود که می‌تواند به بروز عوارضی منجر شود. به همین دلیل، افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی باید قبل از انجام اسکن قلب، پزشک خود را مطلع کنند.
5. مشکلات تنفسی در افراد با بیماری‌های زمینه‌ای:
   • در صورت انجام تست استرس با داروهای خاص (مانند دوبوتامین یا آدنوزین) ممکن است در برخی افراد مبتلا به بیماری‌های ریوی مانند آسم، تنگی نفس یا اسپاسم‌های برونشیال ایجاد شود.
6. خطر برای زنان باردار و شیرده:
   • زنان باردار نباید اسکن قلب را انجام دهند، زیرا ممکن است اشعه به جنین آسیب برساند. همچنین، به مادران شیرده توصیه می‌شود تا ۲۴ ساعت پس از انجام اسکن قلب از شیردهی خودداری کنند.

نتیجه‌گیری:
عوارض اسکن هسته‌ای قلب معمولاً نادر و خفیف هستند، اما افرادی که شرایط پزشکی خاصی دارند باید قبل از انجام این آزمایش با پزشک مشورت کنند تا اطمینان حاصل شود که مزایای آن بیشتر از خطرات احتمالی است.

مزایای اسکن هسته‌ای قلب

اسکن هسته‌ای قلب یکی از روش‌های دقیق و پیشرفته تصویربرداری پزشکی است که در تشخیص و ارزیابی بیماری‌های قلبی نقش مهمی ایفا می‌کند. این روش اطلاعات حیاتی در مورد جریان خون، عملکرد عضله قلب و سلامت عروق کرونری ارائه می‌دهد که می‌تواند در پیشگیری و درمان مشکلات قلبی بسیار مؤثر باشد. در ادامه به مهم‌ترین مزایای اسکن هسته‌ای قلب پرداخته شده است:

1. تشخیص دقیق بیماری‌های قلبی:
   • اسکن هسته‌ای می‌تواند به شناسایی کاهش جریان خون به عضله قلب کمک کند، که این امر برای تشخیص بیماری عروق کرونری (CAD) بسیار حیاتی است. همچنین، این روش می‌تواند سکته‌های قلبی کوچک و غیرقابل تشخیص را شناسایی کند.
2. ارزیابی عملکرد قلب:
   • این اسکن می‌تواند اطلاعات دقیقی درباره توانایی پمپاژ خون توسط قلب ارائه دهد و مشخص کند که آیا بخشی از قلب به دلیل کاهش خون‌رسانی ضعیف کار می‌کند یا خیر.
3. بررسی اثربخشی درمان‌ها:
   • پزشکان می‌توانند از اسکن هسته‌ای برای ارزیابی موفقیت روش‌های درمانی مانند آنژیوپلاستی، بای‌پس قلبی یا داروهای کاهش‌دهنده فشار خون و کلسترول استفاده کنند.
4. تعیین نیاز به جراحی:
   • در صورتی که بیمار نیاز به جراحی بای‌پس یا تعبیه استنت داشته باشد، اسکن هسته‌ای می‌تواند به پزشکان کمک کند تا تصمیمات دقیق‌تری برای نوع و محل درمان بگیرند.
5. کمک به تشخیص درد قفسه سینه:
   • در بیمارانی که از درد قفسه سینه رنج می‌برند، اسکن قلب ممکن است نتواند مشکل را به وضوح نشان دهد، اما اسکن هسته‌ای می‌تواند تعیین کند که آیا علت درد مربوط به کاهش خون‌رسانی است یا خیر.
6. توانایی تشخیص شرایط استراحت و استرس:
   • این اسکن در دو حالت استراحت و استرس انجام می‌شود که به پزشک کمک می‌کند تا نحوه عملکرد قلب را در شرایط مختلف بررسی کرده و میزان پاسخگویی آن به فعالیت‌های فیزیکی را ارزیابی کند.
7. روش کم‌تهاجمی و ایمن:
   • در مقایسه با روش‌های تهاجمی مانند آنژیوگرافی، اسکن هسته‌ای یک روش غیرتهاجمی است که بدون نیاز به جراحی، اطلاعات دقیقی در مورد سلامت قلب ارائه می‌دهد.
8. تشخیص زودهنگام و پیشگیری:
   • این اسکن به شناسایی مشکلات قلبی در مراحل اولیه کمک کرده و می‌تواند از بروز عوارض جدی مانند سکته قلبی جلوگیری کند.

نتیجه‌گیری:
اسکن هسته‌ای قلب ابزاری قدرتمند و دقیق برای ارزیابی سلامت قلب است که می‌تواند به تشخیص سریع، برنامه‌ریزی درمانی و پیشگیری از بیماری‌های قلبی کمک کند. انجام اسکن قلب تحت نظر پزشک متخصص و در شرایط مناسب می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران قلبی کمک شایانی نماید.

مراقبت‌های بعد از اسکن هسته‌ای قلب

مراقبت‌های بعد از اسکن قلب	توضیحات
مصرف مایعات زیاد	نوشیدن آب فراوان برای کمک به دفع سریع‌تر مواد رادیواکتیو از بدن توصیه می‌شود.
دوری از تماس نزدیک	تا ۲۴ ساعت از تماس نزدیک با کودکان و زنان باردار خودداری شود.
شیردهی	در صورت شیردهی، توصیه می‌شود تا ۲۴ ساعت پس از اسکن قلب از دادن شیر به نوزاد خودداری شود.
فعالیت‌های روزمره	معمولاً می‌توان فعالیت‌های عادی را از سر گرفت مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.
رژیم غذایی	محدودیت غذایی خاصی وجود ندارد، اما رعایت یک رژیم سالم توصیه می‌شود.
احساس خستگی	برخی افراد ممکن است پس از اسکن قلب احساس خستگی کنند، بنابراین استراحت کافی داشته باشند.
عوارض جانبی احتمالی	در صورت بروز علائمی مانند تهوع، سرگیجه یا واکنش‌های آلرژیک، به پزشک مراجعه شود.
اجتناب از رانندگی	در صورت استفاده از داروهای استرس‌زا در حین اسکن قلب ممکن است توصیه شود مدتی از رانندگی خودداری شود.
دوری از مکان‌های شلوغ	به دلیل وجود مقدار کمی مواد رادیواکتیو در بدن، بهتر است از حضور طولانی‌مدت در مکان‌های عمومی خودداری شود.

توصیه:
در صورت داشتن هرگونه علائم غیرعادی پس از اسکن، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

اسکن قلب چه چیزی را نشان می دهد

اسکن قلب یا اسکن پزشکی هسته‌ای قلب (مانند اسکن تالیوم یا اسکن SPECT و PET) برای بررسی عملکرد و ساختار قلب انجام می‌شود. اسکن قلب می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره موارد زیر ارائه دهد:

1. جریان خون به عضله قلب
   • نشان می‌دهد که آیا خون‌رسانی به بخش‌های مختلف قلب کافی است یا خیر.
   • می‌تواند نواحی با کاهش خون‌رسانی ناشی از تنگی یا انسداد عروق کرونری را مشخص کند.
2. آسیب به عضله قلب
   • اسکن قلب می‌تواند نواحی از قلب را که در اثر حمله قلبی (انفارکتوس) آسیب دیده‌اند، شناسایی کند.
   • میزان آسیب به بافت قلبی را نشان می‌دهد.
3. عملکرد پمپاژ قلب
   • اندازه‌گیری میزان خون پمپ شده در هر ضربان، که به عنوان کسر جهشی (Ejection Fraction) شناخته می‌شود.
   • تشخیص نارسایی قلبی و ضعف عضلات قلب.
4. تشخیص بیماری عروق کرونر
   • شناسایی گرفتگی‌های عروق کرونری و بررسی تأثیر آن‌ها بر عملکرد قلب.
5. بررسی عملکرد قلب در حالت استراحت و تحت استرس
   • مقایسه وضعیت قلب در حالت استراحت و بعد از انجام فعالیت‌های فیزیکی یا مصرف داروهای استرس‌زا.

انواع اسکن قلب:

1. اسکن تالیوم یا تکنسیوم (SPECT): بررسی جریان خون و آسیب‌های قبلی.
2. اسکن PET قلب: ارائه جزئیات دقیق‌تر درباره جریان خون و متابولیسم قلب.
3. سی‌تی آنژیوگرافی قلب (CTA): بررسی آناتومی عروق کرونری.
4. MRI قلب: ارزیابی ساختار و عملکرد دقیق‌تر قلب.

چه زمانی پزشک اسکن قلب توصیه می‌کند؟

• درد قفسه سینه با شک به بیماری عروق کرونری.
• تنگی نفس بدون علت مشخص.
• سابقه حمله قلبی یا جراحی قلب.
• ارزیابی اثربخشی درمان‌های قلبی.

در صورت نیاز به اطلاعات دقیق‌تر درباره نوع خاصی از اسکن قلب، می‌توانم جزئیات بیشتری ارائه دهم.

آماده سازی بیمار قبل اسکن هسته ای قلب

آماده‌سازی بیمار قبل از اسکن هسته‌ای قلب به منظور افزایش دقت نتایج و اطمینان از ایمنی بیمار ضروری است. پزشک معمولاً دستورالعمل‌های خاصی را بر اساس شرایط بیمار ارائه می‌دهد، اما به طور کلی آماده‌سازی شامل موارد زیر است:

---

1. محدودیت‌های غذایی و نوشیدنی‌ها

• ناشتا بودن:
  • معمولاً بیمار باید ۴ تا ۶ ساعت قبل از اسکن ناشتا باشد (عدم مصرف غذا و نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند قهوه، چای و نوشابه).
  • مصرف آب معمولاً مجاز است، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.
• اجتناب از کافئین:
  • ۲۴ ساعت قبل از اسکن از مصرف کافئین (قهوه، شکلات، چای، نوشابه‌های انرژی‌زا) پرهیز کنید، زیرا کافئین می‌تواند بر نتایج آزمون تأثیر بگذارد.
• عدم مصرف غذاهای سنگین و چرب یک روز قبل از اسکن توصیه می‌شود.

---

2. قطع برخی داروها (طبق نظر پزشک)

• برخی از داروها مانند:
  • مسدودکننده‌های بتا (مانند پروپرانولول، متوپرولول)
  • نیترات‌ها (مانند نیتروگلیسیرین)
  • داروهای ضد فشار خون
  • داروهای دیابت (در صورت ناشتا بودن)
    ممکن است نیاز به تنظیم یا قطع موقت داشته باشند. همیشه با پزشک خود مشورت کنید.

---

3. آمادگی برای آزمایش استرس (در صورت انجام تست استرس فیزیکی)

• در صورتی که اسکن شامل تست استرس فیزیکی باشد (تردمیل یا دوچرخه ثابت):
  • لباس و کفش مناسب ورزشی بپوشید.
  • از سیگار کشیدن و مصرف الکل ۲۴ ساعت قبل اجتناب کنید.
  • در صورت عدم توانایی در انجام ورزش، دارویی مانند دوبوتامین یا آدنوزین برای ایجاد استرس قلبی تزریق می‌شود.

---

4. اقدامات پزشکی قبل از اسکن

• خانم‌های باردار یا شیرده باید حتماً پزشک را مطلع کنند.
• اگر به مواد حاجب یا رادیوداروی خاصی حساسیت دارید، پزشک را در جریان بگذارید.
• اگر بیماری کلیوی یا تیروئیدی دارید، پیش از انجام اسکن اطلاع دهید.

---

5. بعد از اسکن

• نوشیدن آب زیاد برای دفع سریع‌تر مواد رادیواکتیو از بدن توصیه می‌شود.
• تا چند ساعت از تماس نزدیک با کودکان و زنان باردار پرهیز کنید.

---

در صورت داشتن سوالات بیشتر درباره جزئیات خاص اسکن، می‌توانید با پزشک خود مشورت کنید.

پرسش و پاسخ درباره اسکن هسته‌ای قلب