علت خوردن خامه در اسکن قلب چیست؟ بررسی مراحل انجام اسکن قلب

آخرین به‌روزرسانی در مارس 11, 2026 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

علت خوردن خامه در اسکن قلب در برخی از روش‌های تصویربرداری پزشکی، مانند ام‌آر‌آی (MRI) یا سی‌تی‌اسکن (CT Scan) دستگاه گوارش، از بیماران خواسته می‌شود که قبل از اسکن مقدار مشخصی خامه یا مواد چرب مصرف کنند. این توصیه معمولاً در مواردی انجام می‌شود که نیاز به بررسی دقیق‌تر عملکرد کیسه صفرا، مجاری صفراوی یا سایر بخش‌های دستگاه گوارش باشد. چربی موجود در خامه باعث تحریک ترشح صفرا از کیسه صفرا می‌شود و می‌تواند به پزشکان کمک کند تا عملکرد این ارگان را بهتر ارزیابی کنند. همچنین، در برخی موارد، مصرف مواد چرب باعث افزایش کنتراست طبیعی در تصاویر پزشکی شده و تشخیص بیماری‌های مرتبط را آسان‌تر می‌کند.

علت خوردن خامه در اسکن قلب

در برخی از روش‌های تصویربرداری قلب، مانند سی‌تی آنژیوگرافی کرونری (CTA) یا اسکن پرفیوژن قلب، از بیماران خواسته می‌شود که قبل از انجام اسکن مقدار مشخصی خامه یا ماده‌ای چرب مصرف کنند.

دلایل این توصیه:

1. افزایش تری‌گلیسیرید خون: مصرف چربی، به‌ویژه خامه، سطح تری‌گلیسیرید را در خون افزایش می‌دهد. این امر می‌تواند به کاهش شفافیت خون و کاهش جذب ماده حاجب توسط کبد کمک کند، که باعث بهبود کیفیت تصویر رگ‌های کرونری می‌شود.
2. کاهش جذب ماده حاجب در کبد: در سی‌تی آنژیوگرافی کرونری، کبد ممکن است مقدار زیادی از ماده حاجب را جذب کند، که می‌تواند تصاویر را تحت تأثیر قرار دهد. مصرف خامه باعث کاهش این جذب شده و تمرکز ماده حاجب در عروق کرونری را افزایش می‌دهد.
3. بهبود تشخیص پلاک‌های چربی در عروق قلب: چربی موجود در خون می‌تواند به تفکیک بهتر پلاک‌های کلسیفیه و نرم در عروق کرونری کمک کند، که برای تشخیص بیماری‌های قلبی مهم است.

بنابراین، مصرف خامه یا غذاهای چرب قبل از برخی اسکن‌های قلبی به بهبود کیفیت تصاویر و دقت تشخیصی پزشکان کمک می‌کند.

Coronary calcium scan results can help determine the risk of heart attacks or strokes. Results from the scan may be used to plan or change treatment for coronary artery disease.

نتایج اسکن کلسیم کرونر می تواند به تعیین خطر حملات قلبی یا سکته کمک کند. از نتایج اسکن ممکن است برای برنامه ریزی یا تغییر درمان بیماری عروق کرونر استفاده شود.

به نقل از سایت mayoclinic

چرا پزشکان قبل از اسکن خامه پیشنهاد می کنند

پزشکان ممکن است قبل از اسکن هسته‌ای قلب خوردن خامه، شیر پرچرب یا غذاهای چرب را توصیه کنند، به این دلیل که چربی‌ها به بهبود کیفیت تصویر اسکن قلب کمک می‌کنند. در ادامه دلایل اصلی این توصیه را توضیح می‌دهم:

۱. کمک به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو از کبد

• در اسکن قلب، ماده‌ای رادیواکتیو (مثل تکنسیوم-۹۹m یا تالیوم) تزریق می‌شود که ممکن است در کبد و صفرا تجمع پیدا کند.
• غذاهای چرب (مثل خامه، کره، پنیر پرچرب و شیر کامل) باعث تحریک ترشح صفرا می‌شوند و به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو از کبد کمک می‌کنند.
• این کار باعث می‌شود که ماده رادیواکتیو در قلب واضح‌تر دیده شود و دقت اسکن بالا برود.

۲. جلوگیری از ایجاد تصاویر مبهم در اسکن قلب

• اگر ماده رادیواکتیو در کبد باقی بماند، ممکن است تصویری مبهم ایجاد کند و باعث شود تمایز بین قلب و سایر بافت‌ها دشوار شود.
• مصرف چربی، کبد را وادار به تخلیه سریع‌تر مواد تزریقی می‌کند و در نتیجه، نتایج اسکن دقیق‌تر و قابل‌اعتمادتر خواهند بود.

۳. بهبود کیفیت اسکن در افراد با چربی خون پایین

• افرادی که چربی خون بسیار پایینی دارند، ممکن است ماده رادیواکتیو را کندتر از کبد دفع کنند.
• خوردن خامه یا شیر پرچرب قبل از اسکن، به این دسته از بیماران کمک می‌کند تا نتایج اسکن واضح‌تر و دقیق‌تر باشد.

نحوه مصرف مواد چرب قبل از اسکن قلب

• پزشکان معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از اسکن توصیه می‌کنند که یک لیوان شیر پرچرب یا یک قاشق خامه بخورید.
• در برخی موارد، خوردن یک تکه پنیر پرچرب یا کره هم توصیه می‌شود.

نکته: اگر بیماری خاصی مثل کلسترول بالا، دیابت یا مشکلات گوارشی دارید، قبل از مصرف چربی با پزشک مشورت کنید.

مراحل و آمادگی اسکن قلب

اسکن قلب شامل روش‌هایی مانند سی‌تی آنژیوگرافی کرونری (CTA) و اسکن پرفیوژن قلب (SPECT یا PET) است که برای بررسی عروق کرونری و عملکرد قلب انجام می‌شود. این فرآیند شامل دو بخش اصلی است: آمادگی قبل از اسکن و مراحل انجام اسکن.

---

۱. آمادگی قبل از اسکن قلب

۱. ناشتا بودن

• معمولاً ۴ تا ۶ ساعت قبل از اسکن نباید غذا یا نوشیدنی مصرف کنید (مگر آب).
• اگر اسکن پرفیوژن قلب انجام می‌دهید، باید از کافئین (قهوه، چای، شکلات، نوشابه) به مدت ۲۴ ساعت قبل از اسکن پرهیز کنید.

۲. مصرف خامه یا غذای چرب (در برخی موارد)

• در سی‌تی آنژیوگرافی قلب، ممکن است پزشک توصیه کند ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از اسکن خامه یا غذای چرب مصرف کنید. این کار باعث افزایش چربی خون شده و جذب ماده حاجب در کبد را کاهش می‌دهد تا تصاویر واضح‌تر شوند.

۳. مصرف یا قطع برخی داروها

• اگر داروهای قلبی، دیابت، فشار خون یا رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، حتماً با پزشک هماهنگ کنید که آیا باید آن‌ها را مصرف کنید یا نه.
• در برخی موارد، ممکن است داروی بتابلاکر (برای کاهش ضربان قلب) قبل از اسکن تجویز شود.

۴. پوشیدن لباس مناسب

• لباس راحت و بدون فلز بپوشید، زیرا زیپ و دکمه‌های فلزی می‌توانند کیفیت تصویر را کاهش دهند.

۵. بررسی آلرژی و بارداری

• اگر به ماده حاجب یددار حساسیت دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
• اگر باردار هستید یا احتمال بارداری می‌دهید، باید پزشک را مطلع کنید.

---

۲. مراحل انجام اسکن قلب

۱. آماده‌سازی در اتاق اسکن

• به تخت مخصوص منتقل شده و الکترودهای نوار قلب (ECG) به سینه شما متصل می‌شوند.
• در صورت نیاز، یک سوزن وریدی در دست یا بازو برای تزریق ماده حاجب یا دارو قرار داده می‌شود.

۲. تزریق ماده حاجب (در صورت نیاز)

• در سی‌تی آنژیوگرافی قلب، ماده حاجب یددار تزریق می‌شود تا عروق کرونری بهتر دیده شوند.
• در اسکن پرفیوژن قلب، ماده رادیواکتیو ضعیفی (مثل تالیوم-۲۰۱ یا تکنسیوم-۹۹m) برای بررسی جریان خون به عضله قلب تزریق می‌شود.

۳. گرفتن تصاویر قلب

• دستگاه سی‌تی یا گاما دوربین، از زیر زوایای مختلف از قلب تصویربرداری می‌کند.
• ممکن است پزشک از شما بخواهد چند ثانیه نفس خود را نگه دارید تا تصاویر واضح‌تر باشند.

۴. انجام تست استرس (در برخی موارد)

• اگر اسکن شما شامل تست استرس باشد، ممکن است از شما خواسته شود که روی تردمیل راه بروید یا دارویی دریافت کنید که اثر مشابه ورزش را روی قلب ایجاد کند.

مراقبت بعد از اسکن قلب

بعد از انجام اسکن قلب (اسکن هسته‌ای قلب یا اسکن پزشکی هسته‌ای میوکارد)، مراقبت‌های خاصی توصیه می‌شود تا بدن شما به درستی مواد رادیواکتیو تزریق‌شده را دفع کند و از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود. در ادامه، نکات مهم مراقبتی آورده شده است:

۱. افزایش مصرف مایعات

• مقدار زیادی آب بنوشید (حداقل ۸ لیوان در روز) تا مواد رادیواکتیو سریع‌تر از بدن دفع شود.
• مصرف آبمیوه‌های طبیعی نیز می‌تواند مفید باشد.

۲. اجتناب از تماس نزدیک با کودکان و زنان باردار

• تا ۲۴ ساعت پس از اسکن قلب، از تماس نزدیک (کمتر از یک متر) با زنان باردار و کودکان خردسال خودداری کنید، زیرا مقدار کمی از مواد رادیواکتیو در بدن شما باقی می‌ماند.

۳. دفع مناسب مواد رادیواکتیو

• پس از استفاده از دستشویی، حتماً دست‌های خود را کاملاً بشویید.
• اگر از توالت فرنگی استفاده می‌کنید، دو بار سیفون را بکشید تا مواد رادیواکتیو بهتر دفع شود.

۴. استراحت کافی

• پس از اسکن قلب ، ممکن است احساس خستگی یا سرگیجه داشته باشید، بنابراین بهتر است مدتی استراحت کنید.
• در صورت احساس ضعف شدید، به پزشک اطلاع دهید.

۵. اجتناب از فعالیت‌های سنگین

• تا چند ساعت پس از اسکن قلب، فعالیت‌های شدید بدنی و ورزش‌های سنگین انجام ندهید.
• اگر از داروی استرس‌زا در حین اسکن استفاده شده است، تا ۲۴ ساعت از رانندگی خودداری کنید.

۶. توجه به علائم غیرعادی

• اگر دچار واکنش آلرژیک، درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا ضعف شدید شدید، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

۷. رعایت رژیم غذایی سالم

• از مصرف کافئین، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و سیگار خودداری کنید، زیرا ممکن است بر عملکرد قلب تأثیر بگذارند.
• یک رژیم غذایی سالم شامل سبزیجات، میوه‌ها، پروتئین‌های سالم و چربی‌های مفید داشته باشید.

نکته: اگر پزشک داروهای خاصی را پس از اسکن تجویز کرده است، حتماً طبق دستور مصرف کنید. همچنین، در صورت داشتن هرگونه بیماری زمینه‌ای، دستورالعمل‌های پزشک خود را دقیقاً رعایت نمایید.

مقایسه مزایا و عوارض اسکن قلب

مزایا	عوارض احتمالی
ارزیابی دقیق عملکرد قلب و جریان خون در عروق کرونر	قرار گرفتن در معرض مقدار کمی مواد رادیواکتیو
کمک به تشخیص بیماری‌های قلبی، گرفتگی عروق و سکته قلبی	احتمال بروز واکنش آلرژیک خفیف به ماده رادیواکتیو (نادر)
بررسی تأثیر درمان‌های قلبی (مثلاً آنژیوپلاستی یا جراحی بای‌پس)	امکان ایجاد خستگی یا سرگیجه موقتی پس از آزمایش
غیرتهاجمی و کم‌خطر نسبت به روش‌های جراحی	احتمال احساس گرما یا سوزش خفیف هنگام تزریق ماده رادیواکتیو
تشخیص دقیق‌تر نسبت به تست ورزش ساده	در موارد نادر، ممکن است فشار خون به‌طور موقت تغییر کند
قابل انجام برای افرادی که نمی‌توانند تست ورزش انجام دهند	ممکن است برای زنان باردار یا شیرده محدودیت داشته باشد
نتایج قابل تحلیل برای پیشگیری و درمان زودهنگام بیماری‌های قلبی	در صورت داشتن مشکلات کلیوی، ممکن است بدن سخت‌تر ماده تزریقی را دفع کند

آیا اسکن قلب درد دارد

خیر، اسکن قلب معمولاً درد ندارد، اما ممکن است حین تزریق ماده رادیواکتیو یا تست استرس کمی احساس ناراحتی داشته باشید. در ادامه جزئیات بیشتری آورده شده است:

۱. تزریق ماده رادیواکتیو

• در طی اسکن، ماده‌ای به نام رادیونوکلئید (مثل تالیوم یا تکنسیوم-۹۹m) به رگ تزریق می‌شود.
• ممکن است هنگام تزریق، کمی سوزش یا درد خفیف در محل ورود سوزن احساس کنید، اما این احساس زودگذر است.

۲. تست استرس (در صورت انجام)

اگر اسکن قلب همراه با تست استرس باشد، دو روش وجود دارد:
تست ورزش: شامل راه رفتن یا دویدن روی تردمیل، که ممکن است باعث خستگی یا تنگی نفس موقتی شود.
داروی استرس‌زا: اگر قادر به ورزش نباشید، دارویی تزریق می‌شود که باعث افزایش ضربان قلب می‌شود و ممکن است حس گرما، سرگیجه یا تپش قلب را تجربه کنید، اما این علائم موقتی هستند.

۳. احساسات بعد از اسکن

• بیشتر افراد هیچ دردی احساس نمی‌کنند و بعد از اسکن می‌توانند به کارهای روزمره خود ادامه دهند.
• ممکن است احساس کمی خستگی یا ضعف خفیف داشته باشید که با استراحت و نوشیدن مایعات برطرف می‌شود.

چه زمانی به پزشک اطلاع دهید؟

اگر بعد از اسکن درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، ضعف شدید یا واکنش آلرژیک (مثل خارش، ورم یا کهیر) داشتید، حتماً به پزشک اطلاع دهید، هرچند این عوارض بسیار نادر هستند.

عوارض اسکن هسته‌ای قلب برای اطرافیان

پس از انجام اسکن عوارض اسکن هسته‌ای قلب برای اطرافیان ، بدن برای مدتی مقدار کمی مواد رادیواکتیو منتشر می‌کند. این میزان تابش کم است اما ممکن است برای زنان باردار و کودکان خردسال خطرناک باشد. بنابراین، رعایت برخی نکات برای اطرافیان توصیه می‌شود.

---

۱. آیا اسکن قلب برای اطرافیان خطرناک است؟

🔹 مقدار اشعه‌ای که از بدن فرد پس از اسکن منتشر می‌شود بسیار کم و بی‌خطر است.
🔹 اما برای افراد حساس (کودکان و زنان باردار) قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض این تابش توصیه نمی‌شود.
🔹 بیشترین میزان تابش در چند ساعت اول پس از اسکن وجود دارد و پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت تقریباً به صفر می‌رسد.

---

۲. چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟

زنان باردار:

• اشعه ممکن است روی رشد جنین تأثیر بگذارد.
• توصیه می‌شود تا ۲۴ ساعت از تماس نزدیک (کمتر از ۱ متر) با مادر باردار خودداری کنید.

نوزادان و کودکان خردسال:

• بدن کودکان نسبت به اشعه حساس‌تر است.
• بهتر است تا ۲۴ ساعت از در آغوش گرفتن طولانی کودک خودداری کنید.

افرادی با نقص سیستم ایمنی:

• کسانی که بیماری‌های سرطانی یا نقص ایمنی دارند بهتر است تماس نزدیک نداشته باشند.

---

۳. نکات ایمنی برای کاهش تابش به اطرافیان

فاصله مناسب را رعایت کنید:

• حداقل ۱ متر از دیگران، به‌ویژه زنان باردار و کودکان، فاصله بگیرید.

مصرف مایعات زیاد:

• آب زیاد بنوشید تا مواد رادیواکتیو سریع‌تر از بدن دفع شود.

دستشویی رفتن با دقت بیشتر:

• پس از استفاده از توالت، دو بار سیفون بکشید.
• دست‌ها را کاملاً بشویید تا از انتشار مواد جلوگیری شود.

خوابیدن جداگانه برای ۲۴ ساعت:

• اگر همسر شما باردار است یا فرزند خردسال دارید، بهتر است یک شب جدا بخوابید.

اجتناب از تماس طولانی‌مدت:

• بغل کردن یا نشستن طولانی در کنار دیگران را تا ۲۴ ساعت محدود کنید.

---

۴. آیا اسکن قلب باعث آلودگی محیط می‌شود؟

🔸 خیر، ماده رادیواکتیو در بدن فرد باقی می‌ماند و از طریق ادرار و مدفوع دفع می‌شود.
🔸 اشعه از بدن فرد ساطع می‌شود، اما به حدی کم است که محیط اطراف را آلوده نمی‌کند.

---

جمع‌بندی

تابش پس از اسکن هسته‌ای قلب بسیار کم و بی‌خطر است اما برای زنان باردار و کودکان، رعایت فاصله ایمنی توصیه می‌شود.
پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت، مواد رادیواکتیو به‌طور کامل از بدن دفع شده و هیچ خطری برای اطرافیان ندارد.
نوشیدن آب زیاد و رعایت بهداشت فردی، دفع سریع‌تر مواد را تسهیل می‌کند.

سوالات متداول درباره خوردن خامه قبل از اسکن قلب